Fullkomið kvöld?

Eða næstum því. Sló blettinn í dag. Ég hafði ætlað á vissan stað en hætti við. Grillaði lambafilé og það tókst meistaralega. Ég er að ná tökum á grillinu. Horfði á sjónvarpið með Loppu. Hún er enn ekki farin að lesa með mér á kvöldin og ekki nærri eins bókelsk og móðir hennar var, en hún missir ekki af sjónvarpinu með mér. Ég var að fá þriðja bindið af The Absolute Sandman og sat í hægindastólnum með þessa frekar gotnesku þungu bók og las skemmtilegar sögur. Ég hefði horft á The Total Pervert´s Guide to the Cinema ef hún væri komin til landsins. Svo má fara að hátta og lesa eitthvað léttara, Mark Twain eða Terry Pratchett. Einhvers staðar á ég líka eðalbjórinn Kalda og Jagermeister í ísskápnum. Þegar líður á nóttina.

Enn

er karlinn eitthvað að fróð-grúskast en farinn úr forn-bréfunum yfir í ann-álana. Þar er eins og gefur að skilja ýmis annáluð fyllirí fyrri tíðar, svo ekki sé talað um drykkjumenn. En ég er ekki að leita að gömlum fylliríum eða semja íslenska alkatalið. Hm. Hver gerði hvað hvenær hvernig og hvers vegna og hvaða áhrif hafði það? Ég hefði þá starfann nógan að greiða úr því öllu. Geri mér frekar ferð í Flóann í kvöld að skoða hvernig gengur þar á bæ. Sá og upplifði margt skrýtið og skemmtilegt eins og vænta mátti af sveitungum mínum. Suður undan ströndinni var skip - eitthvert annað skip en Herjólfur á útleið. Það eru tíðindi. Ég gat séð freyðandi kjölrákina gegnum linsuna. Í sjoppunni á Stokkseyri voru stelpur að tala um einhvern Pétur. Það er á sinn hátt gaman að hlusta þegar stelpur blaðra - það vellur upp úr þeim vitleysan eins og þegar sýður upp úr skötupotti. Einhver stelpa var að reyna að sannfæra vinkonu sína um að Pétur væri rómantískur. Hin, sem greinilega hafði einhverja þekkingu á málefninu neitaði algjörlega að trúa því. Um þetta gekk umræðan meðan ég var að kaupa mér vatnsflösku. Aumingja Pétur missti alveg mannorðið og mátti vera heppinn að vera hvergi nærri. Verst hvað blóm og annar hágróður hefur tekið illa við sér þetta árið. Monet málaði Vatnaliljurnar. Ég býð hins vegar gestum hér að skoða Fálkapungana eftir Erling. Ekki alveg Monet, en það er líka munur á Flóanum og Giverny.

Allt með sömu

spektinni hér á bæ. Loppa lúrir á sófanum, ég er í fornbréfunum og Andri í nafnaskránni hjá Búnaðarsambandinu. Kemur sennilega bráðum að því að nafntaka kerlinguna sem Búnaðarsamband Suðurlands átti á tímabili. Mörg er búmannsraunin. Ég er í fornbréfunum frá siðaskiptunum. Og hvenær haldið þið að brennivín sé fyrst nefnt í fornum bréfum á Íslandi? Jú, það er vondi karlinn Gissur Einarsson biskup í Skálholti sem alltaf er eitthvað að pukrast með "sína litlu flösku." Ekki er að spyrja að þessum andskotans Lútherönum. Á sinn hátt stenst þetta vel skoðun: Siðaskiptin ollu einkavæðingu á víngerð og bruggun á bjór þegar klaustrin voru leyst upp: Það hefur alltaf gleymst að segja að kona Lúthers var bruggari. Einhverjir munkar hafa í bjargarleysi sínu hafið brennivínsgerð - því kirkjan kaþólska kunni skil á eimingu en gætti þess vel að aðferðin slyppi ekki út, því þá var eins og hver gat séð fjandinn laus. Það að vera Lútheran hefur sem sé þýtt að mega drekka sitt brennivín sjálfur. Og í sínum ítarlegu minnisgreinum er Gissur sífellt að tíunda hvað hann eigi af fínum fötum og tala um sína litlu flösku. Hann er eins og skólastrákur á leiðinni á busaball. Sá illi óvættur Kristján skrifari er ekki síður bitastæður: Hann tíundar vandlega hvað Bessastaðir hafi fengið af öli í landskuld af bæjum hér og þar. Landskuld í öli? Ég skal segja ykkur það. Við þessu ætti hver einasti íslenskur sagnfræðingur að sperra eyrun. Öxin og jörðin geyma þá best, segir Kristján og sýpur á öli úr Kjósinni. Og Helga Sigurðardóttir, fylgikona Jóns Arasonar gefur Þórunni dóttur sinni á Grund próventu sína eftir að hann "andaðist" - pent orðað - með því skilyrði að hún fái á hverjum degi þríréttaða máltíð og öl með. Og segist gefa Þórunni próventuna því að hún hafi fengið minnst af arfinum eftir föður sinn. Heppin Þórunn, að fá minnst af arfinum og sitja uppi með þessa hofróðu í sínum húsum. Siðaskiptin rokka feitt. Þarf að kíkja í Bjarna Borgfirðingaskáld og "allt hafði annan róm, áður í páfadóm." Það er eins og mig minni að hann nefni það að sukk hafi aukist eitthvað við siðaskiptin.

Ekkert markvert

í fréttum af sagnfræðiverkstæðinu í Feðgabyggð. Andri gerir nafnaskrána sína og er kominn með hausinn fullan af sunnlenskum bændum svo þeir renna út um eyrun á honum. Auk þess sem hann er kominn með nokkuð skýrar hugmyndir um sagnaritun. Ég vissi að hann mundi læra af þessu. Ég leita gegnum fornbréfasafnið að öli bjór og brennivíni - fer mér hægt, því hraði við svona leitir gerir ekkert nema að fjölga villunum og þá er hlaupið fram hjá mikilvægum upplýsingum. Ég er samt að komast að einkennilegu samhengi áfengis og mikilvægra sögulegra atburða. Sem sagt: Annar okkar er núna staddur á fyrri huta síðustu aldar, hinn er í siðaskiptunum. Hér er ekkert í nútíðinni nema kvöldmaturinn og kötturinn sem stundum minnir á sig. Svo það tekur á ef á að fara að blogga um nútíðarvandamál eins og rússíbanareið krónunnar, fall hlutabréfa, olíuverð og verðbólgu. Þetta er bara fastir liðir eins og venjulega og álfkonan með töfrasprotann sem á að bjarga öllu hefur hvort sem er nóg að gera að þrífa rústirnar eftir Halldór, Davíð og alla nýríku ofurmillana. Ég hef persónulega litlar áhyggjur af öllu þessu. Það sem fer upp kemur niður og það sem kemur niður fer upp aftur. Það er lögmál rússíbanans. Ef ekki efnahagslífsins.

Alveg

ágætur dagur. Byrjaði með rannsóknarvinnu á bókasafninu. Pólsku konunni á bókasafninu fannst Íslenskt fornbréfasafn afar merkileg bók. Svo heim að taka til, sem þýðir að ég tók til og gerði klárt en kallaði svo í Andra scrubmaster til að skúra. Grillaði nautaspjót og setist út í garð í kvöldsólinni og horfði á gýl og úlf yfir fjallinu. Sem að fornu var talið boða gott. Og inni í ísskáp er flaska með snafs undir svefninn. Loppa er einhvers staðar fjarverandi yfir daginn. Nú er tími landamærastríðanna hjá köttunum. Sem hún tekur þátt í af innlifun. Og meðfæddum kvikindisskap.

Sagnfræðiverkstæði

Fegabyggðar er í fullri sveiflu. Ég tíni upp bjór, bjórtunnur og öl úr fornum bréfum, Andri hefur fengið það verkefni að gera nafna - og atriðisorðaskrá við bók sem er volg í vélunum. Þeir einu sem eitthvað kveður að í drykkju á bjór og öli til forna eru biskuparnir, merkilegt nokk. Andri fær að kynnast á sjálfum sér einhverjum mikilvægasta þætti fræðanna - að tína út allar hugsanlegar villur og ganga snyrtilega frá útgáfu. Og helst gera engar villur, svona á síðustu metrunum. Enda ganga ritdómar fræðanna stundum út á það..að snuðra uppi prentvillur eins og gamalreyndur hasshundur. Leiðinleg en afar nauðsynleg handavinna sem þarf að gera vel úr garði. Dagurinn er góður í það að grilla pólskar pylsur, sem Pólverjar hér á landi borða ekki því þeim líkar ekki bragðið. Þær eru afbragðs góðar grillaðar, nema görnin utan á þeim sem er í harðasta lagi og þarf helst að flá þær áður en þær eru etnar.

Hæ hó og jibbíjei

og það allt. Í þessu húsi hefur þessi dagur fengið aðra merkingu. Afmælisdagur Loppu. Það er ár liðið síðan móðir hennar gaut henni í sængina mína og lúðrasveitin blés fyrir utan gluggann minn á meðan. Vissulega hefur ýmislegt gengið á í lífi bæði okkar og hennar síðan, og ekki hægt annað en að velta vöngum yfir því máli. Hún fær rækjur í afmælismatinn og fer svo út í garð að hamast við að halda garðholu heimilisins flugnalausri. Ég ligg í leti yfir ævisögum húnvetnskra drykkjumanna, sem oftar. Það er ótrúlegt hversu margir Húnvetningar hafa hellt í sig brennivíni, magntölur með fádæmum en samt hafa þeir munað eftir því og verið til frásagnar við lok lífshlaupsins. Og fundið til nauðsynjarinnar að skrifa um það bók. Einn og einn Skagfirðingur slæðist að sönnu með svona á sýslumörkunum. Og endurminningar húnvetnskra góðbænda eða sona þeirra eru allar áþekkar. Í dag er Mangi stormur undir hnífnum og eins og allir fer hann á hvern bæ í uppvaxtarsveitinni, lýsir hverjum bónda og tíundar hversu mikið og oft hann drakk og hvernig hann var með víni. Í sveitinni er þessi hluti persónuleikans líka afar mikið lífsspursmál ef að er gáð: Menn þurftu að ferðast með þessum mönnum, fara á afrétt, eiga við þá skipti, og þá var þekking á þessum veikleika persónunnar afar mikilvæg. Hins vegar er ekki auðvelt að átta sig á skilgreiningunum. Einn er augljóslega hinn mesti ræfill sem vínið dregur til dauða, annar er "drykkjumaður mikill og höfðinglegur í háttum" og sá þriðji telur sér bestan slag í því að panta sér tvær tunnur af spritti beint frá Kaupmannahöfn til ársins. Þess vegna hváir maður við næstu mannlýsingu: "Hann drakk meira en nokkur mennskur maður." Sem hlýtur að hafa verið talsvert miðað við hvað á undan er komið. Einhver fer líklega að tala um þurrafyllerí á karlinum í Feðgabyggð. En ég hefði heldur betur efniviðinn ef ég ætlaði að semja Æviskrár íslenskra drykkjumanna A-Ö. Húnvetningar hirtu líklega ærinn part af því ritverki. Sem reyndar er ekki í smíðum.

Doktor Skjaðak

er það sem ég heiti í dag. Ég fann loksins algerlega sennilega skýringu á því hvað skjaðak er. Sem hefur þann kost að vera bæði einföld og sennileg. Það er semsé ekki marktækt að vera að velta fyrir sér sögu öls á Íslandi og sleppa skjaðakinu eða eiga ekki skýringu á því. Það var nefnilega sagt um heilagan Þorlák biskup að hann var svo ölsæll að hann tók skjaðak úr öli. Og varð það þá drykkjarhæft, tekið skal fram. En ég læt það ekki uppi núna hvað það merkir - það býður betri tíma. Annað er nú ekki merkilegt í fréttum héðan, eiginlega.

Prófessor Hillaríus

er heiti mitt í dag. Ég var uppi í Skálholti í gær í tveggja tíma vinnu með fólki frá amerískum kvennaháskóla. Einn nemandi gerði grein fyrir heimsókninni á bloggi - að vísu dálítið beyglaða útgáfu af því sem var að fara fram en hennar umsögn um mig var "the man was hilarious." Svo stúlkan hefur sjálfsagt haft gaman af þessu. Og ég hafði það líka. Það var fyrsta verkefni sumarsins og ég strýk um frjálst höfuð í dag - sem reyndar þýðir að ég ætla í klippingu eftir hádegið. Þessa stundina dugar mér að sitja í sólinni úti í garði og hjálpa Loppu að veiða flugur. Og undirbúa næsta verkefni sumarsins sem er einhverjir snúningar snatt og grúsk fyrir Orkustofnun. Sagnfræðin kemur víða við og snertir æði margt.

Enn

vorum við feðgarnir að missa kött. Vinur okkar hann Dúfus Asmódeus varð fyrir bíl á mánudagsnóttina. Við gerðum útför hans góða í gæludýragrafreitnum í Alviðru. Hann lifði ekki lengi, en það var gaman meðan það var, svo oft sem við hlóum að uppátækjum hans og skemmtilegheitum. Og hann var líka afar góður félagi minn í því að lesa bækur. Við lásum góðan part úr Njálu á sunnudaginn með tilheyrandi háværu mali. Nú er Loppa ein eftir af öllum þessum köttum sem ég flutti með mér hingað rétt fyrir jól. Hún hefur verið óróleg og leitað að honum - nú er enginn til að þvo henni um eyrun á teppinu. En hún er smám saman farin að lesa bækur. Er á meðan er.

Dagurinn

færði mér breytingar á áætlunum og við feðgarnir skruppum á fræðaráðstefnu á Leirubakka. Hlustuðum á fyrirlestra um fornleifar í Rangárþingi, manngerða hella og fleira. Höfðum gaman af og renndum heim aftur. Það var gott að keyra inn í rigninguna um neðanvert Suðurland í dag, koma heim og baka belgískar vöfflur. Nágranni bankaði upp á og færði mér smakk af þessu - sem ekki sverti tilveruna á nokkurn hátt. Í heildina góður dagur, bara.

Ah..

þar loksins komst ég aftur til fyrri áætlana um vorhreinsun. Þessi jarðskjálfti tafði svolítið fyrir mér. Svo dagurinn hefur farið í að láta þvottavél og þurrkara ganga sér til húðar og hvert einasta pút og plagg hefur farið í gegn. Hvað eru pút, annars? Eru það einhver klæðaplögg sem pútur ganga í? Varla, ef ég á einhver. Og A. Erlingsson fv. sundlaugarvörður hefur verið virkjaður í skúringar. Ekki til að láta hann hafa eitthvað að gera heldur vegna þess að hann hefur fengið starfsþjálfun í faginu og er laginn við það. Kettirnir hafa sofið í bunkum af óhreinum þvotti í dag. Heimilið er nú farið að bera sitt barr aftur en enn er eftir að hengja upp myndir að nýju. Svo fer þetta að lagast. Núna þegar ég er aftur farinn að hafa undan.

Baugsmálið búið?

Eruð þið alveg viss? Var ekki eitthvað á leiðinni í Mannréttindadómstólinn? En það góða er að nú geta starfsmenn ríkislögreglustjóra og fleiri andað léttar. Og Jón Ásgeir farið í að taka út sinn dóm. Honum veitir ekki af tímanum í það, blessuðum. Það þarf hins vegar að rétta hlut ríkissaksóknara og efnahagsbrotadeildarinnar aðeins. Mér dettur í hug sá heiður sem Rússar hafa sýnt sínum gamalfræga lögreglustjóra, Felix Dzershinsky. Haraldur á að sönnu ansi langt í land að verða kallaður "Járn-Haraldur" en nú gæti hann kannski farið að snúa sér að því að rannsaka olíufélögin, til dæmis. Þá kannski myndu landsmenn fallast á styttu eða jafnvel torg sem héti eftir honum. The Halli Jó square. Þá gætu börnin hætt að spyrja "Hver er hann þessi Halli Yo?"

Hvað

hef ég svosem haft fyrir stafni? Klárað að taka til eftir jarðskjálftann. Þess þurfti reyndar ekki inni hjá Andra, því það sem lítur út eins og eftir jarðskjálfta áður en hann skellur á þarf ekki lagfæringar við á eftir. Fór um helgina og kynnti mér Íslenska bæinn, og á sunnudaginn fórum við feðgarnir og rannsökuðum Ölvesholt brugghús. Ég prófaði að vísu ekki Skjálftann því ég var á bílnum en Andri fékk sér sopa og fannst hann góður. Ég ég fór í bæinn í morgun að hitta lækninn minn. Brá að vísu svolítið við því að einn af fulltrúum Frelsishers Flóa og Skeiða var orðinn aðstoðarvampíra og átti að taka úr mér blóð. Á eftir fór ég í IKEA og keypti nokkra myndaramma og glervöru einhverja. Alls ellefu þúsund og er þá talið tjón mitt í gleri eftir skjálftann. Sem reyndar er minna því ég bætti einhverju við sem mig langaði í. Svo villtist ég þar auðvitað - ég á ekki að fara einn í þá búð, Andri hefur líka alltaf auga með mér þegar við förum þangað báðir og leiðir mig af villu míns vegar. Ég á enn eftir að tala við tryggingarnar, það er sjálfsagt að gera það svona upp á móralinn þó ég geri ekki ráð fyrir háum bótum og svo þarf ég að lesa íslendingasögurnar, allavega tvær, fyrir næsa verkefni sumarsins. Og þá er það bara "Mörðr hét maðr".